Su...

Tartışmasız hepimizin ortak ve en önemli ihtiyaçlarından biri. Dünyanın ve insan vücudunun çok büyük bir kısmını oluşturuyor ve hayati bir öneme sahip. Su kaynaklarının korunması ise sürdürülebilir yaşamın en kritik koşullarından biri. Bildiğimiz gibi günümüzde birçok ülke su kaynaklarına yeterince erişim sağlayamamakta veya temiz suya erişimde zorluklar yaşamakta.

Dünyada Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında “Temiz Su ve Sanitasyon”, küresel bir eylem çağrısı olarak kabul ediliyor. Bu amaç, güvenli ve temiz içme suyuna erişimi, sanitasyon hizmetlerinin sağlanmasını, su kalitesinin izlenmesini, atık su yönetimiyle suyun güvenli bir şekilde yeniden kullanımının artırılmasını ve tatlı su kaynaklarının korunmasını içeriyor. Benzer şekilde Türkiye için de su kaynaklarının korunması ve yönetimi 12. Kalkınma Planı’nda belirtilen yeşil dönüşüm vizyonunun çok önemli bir parçası olarak ele alınmakta.

Su, çevresel sürdürülebilirliği sağlamak ve iklim değişikliği ile mücadele etmek için ekonomik, sosyal ve çevresel açıdan çok önemli bir kaynak. Suyun etkin bir şekilde kullanılması, su kirliliğinin azaltılması, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkisinin minimize edilmesi ve su tasarrufuna yönelik toplumsal bilincin artırılması ise yeşil dönüşüm açısından gerekli bir durum.

Suyun korunması ve gelecek nesillere aktarılmasında bireysel tasarruf ve bilincin yanı sıra devletlerin oynadığı rol çok önemli. Devletler için etkin bir su politikası ve sürdürülebilir bir su yönetimi oluşturmak iktisadi açıdan önemli bir konu. Suyun korunması ve güvenliğinin sağlanması, su krizlerinin çözülmesi, su kaynaklarının sürdürülebilirliği ve yönetimi gibi konular ise kamu harcamalarıyla doğrudan ilişkili.

Türkiye’de su kaynaklarının korunması ve yönetimine ilişkin bazı harcamalar çevre koruma harcamaları başlığında yer alıyor. Toprak, yeraltı ve yüzey sularının korunması ve kalitesinin iyileştirilmesi ile atık su yönetimi için yapılan harcamalar bunlardan bazıları. Veriler incelendiğinde yıllar itibarıyla söz konusu harcama kalemlerinin toplam çevre koruma harcamaları içerisindeki payının azalan bir seyir izlediği görülmekte.

Türkiye’de Su Kaynakları Yönetimi ve Güvenliği Özel İhtisas Komisyonu Raporları incelendiğinde, su kaynaklarının ortak bir standarda göre yönetimi ve korunması; gelecek nesillere temiz, sağlıklı ve kullanılabilir su sağlanabilmesi için raporda belirtilen sorunların idari, teknik, teknolojik ve mali açıdan çözüme kavuşturulması gerektiği görülmekte. Benzer şekilde merkezi yönetim bütçe harcama kalemlerinde çevre koruma hizmetlerine yönelik ayrılan tutarların GSYİH’ye oranı ise %0,1'in altında kalıyor.

Yapılan araştırmalarda dünya ülkelerinin GSYİH’nin %1 oranındaki kısmı ile yapabilecekleri harcamaların hem günümüz hem de gelecek nesiller üzerindeki güvenli ve temiz su kaynaklarına erişim sorununu ortadan kaldırmada büyük rol oynayacağı düşünülmekte. Projeksiyon çalışmalarında su kaynaklarına ilişkin maliyetlere şu an katlanmanın uzun vadede ortaya çıkacak olan sonuçlar nedeniyle katlanılacak maliyetlerden daha düşük olacağı öngörülüyor.

Sonuç olarak su kaynakları ulusal güvenlik ve ekonomik istikrarın temel taşı. Türkiye’nin kalkınma hedefleri ve yeşil dönüşüm vizyonu doğrultusunda, su koruma harcamalarının GSYİH içindeki payının artırılması ve bu kaynakların stratejik alanlara yönlendirilmesi kaçınılmaz bir zorunluluk. Bugün su güvenliğini korumak için ayrılacak her bir liralık kaynak, gelecekte yaşanması olası kuraklık, gıda krizi ve ekosistem tahribatlarının getireceği büyük maliyetlerin yanında oldukça küçük ve karlı bir yatırım olarak kalacaktır. Dolayısıyla, merkezi yönetim bütçesinden bireysel tüketime kadar her aşamada suyu tükenmez bir kaynak olarak değil, korunması gereken sınırlı bir sermaye olarak değelendirmeli; kamu perspektifinde gerekli idari, teknik, mali ve teknolojik reformları zaman kaybetmeden hayata geçirmeliyiz. Kısacası suyu doğru yönetmek, geleceği yönetmektir.