Geçen yaz şehirlerarası yolculuk yaparken bir ilçe merkezinde dinlenmek ve marketten bir şeyler almak için mola vermiştik. O esnada yanımıza bir genç yaklaştı. Kendisine ait bir banka hesabının olmadığını, birinin ona para göndereceğini, gelecek olan parayı çekip ona vermemizi ya da bizim kartımızdan kullanıp kullanamayacağını sormuştu. O an tedirgin olmuştuk ve durumu garipseyerek reddetmiştik. Daha çok dolandırıcı olduğunu düşünsek de içimden iyi niyetle acaba gerçekten doğru mu söylüyor, ihtiyacı var mı diye geçirmedim diyemem. Ancak son zamanlarda IBAN dolandırıcılığı haberlerini sıkça görmeye başlayınca acaba onaylasaydık biz de böyle bir suç ağına dahil mi olacaktık diye düşünmeden edemiyorum.

Elbette kişisel IBAN bilgilerini hiçbir şekilde üçüncü kişilere kullandırmamak ya da kiralamamak gerekiyor. Ancak son zamanlarda arkadaşının hatırı için ya da yardımcı olmak amacıyla, banka hesabı yokmuş diye kendi hesaplarını bilmeden başkalarına kullandıran pek çok gencin, söz konusu suçlar kapsamında yargılandığını haberlerde sık sık görüyoruz. Bu durum masum bir yardım gibi görünse de kolayca bilinçsiz gençleri suç ağının bir parçası haline getiriyor.

Bu çerçevede kayıt dışı ekonomi ile mücadele kapsamında geliştirilen uygulamalar ve denetimler her geçen gün daha da sıkılaştırılıyor. Son dönemde IBAN kiralama ya da başkasına kullandırma neticesinde gerçekleştirilen yasa dışı bahis, nitelikli dolandırıcılık ya da suç gelirlerini aklama işlemlerinin yaygınlaşmasıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bu tür işlemlere yönelik denetim ve önlemleri artırmış durumda.

MASAK, para transferi sürecinde kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında yeni bir düzenlemeyi daha yürürlüğe koymaya hazırlanıyor. 15 Mart Pazar gününden itibaren para transferinde 200 bin TL ve üzeri işlemlerde zorunlu olan açıklama ekleme işlemi bu düzenleme ile 400 bin TL’ye çıkarılacak. Ancak yapılması istenen açıklamanın kapsamı değiştirilmiş durumda. Artık 400 bin TL ve üzeri para transferlerinde yapılan transferin amacı en az 20 karakter kullanılarak detaylı bir şekilde açıklanmak zorunda. Bankalar yeni sistemde işlem ekranlarında kullanıcılara borç ödeme, araç alımı, gayrimenkul alımı ve bağış gibi seçenekler sunacak. Eğer kullanıcılar diğer kategorisini seçer ya da açıklamayı eksik bırakırsa banka bu işlemi şüpheli bularak iptal, geciktirme ya da inceleme yapma yetkisine sahip olacak.

Tüm bu sıkı kurallar ve denetimler, IBAN mahremiyetinin ve hesap hareketlerindeki işlemlerin kişinin yasal sorumluluğu olduğu gerçeğini gözler önüne seriyor. Nakit paranın yerini dijital ödeme araçlarının aldığı yeni düzende denetimlerin artırılması elbette büyük önem teşkil ediyor. Ancak bununla birlikte kayıt dışı ekonomiyle mücadele süreçlerinde toplumsal bilincin ve bilgi seviyesinin artırılması da elzem. Örneklerden de görüldüğü üzere bazen bir anlık iyi niyetin ya da yardımseverliğin bedeli çok ağır olabiliyor.

İyi niyetinizin, başkasının suçunu örten bir paravana dönüşmemesi dileğiyle.