Hiç dikkat ettiniz mi? İnternette gezinirken karşınıza çıkan ürünler nedense o anda tam ihtiyacınız olan şeyler. Dinlemeniz için karşınıza çıkan şarkılar tam sizlik. O çok ihtiyacınız olan ürünlere ait kampanyalardan da hemen haberdarsınız. Peki ama neden ve nasıl? Sebebi gayet açık: Dijital ayak izlerimiz.
Varsayılan kullanıcı ayarları ile internette gezinirken, alışveriş yaparken ya da sosyal medyayı kullanırken ardınızda bıraktığınız tüm bu izler, sizi birer tüketim unsuru haline dönüştürmek için kullanılabiliyor. İnternette bir ürünü merak edip bir kez tıklamanız devamında reklamlarda, sosyal medyada ya da alışveriş sitelerinde o ürünü ve muadillerini görmenizi kaçınılmaz kılıyor. Peki yerleşik iktisat teorisindeki homo economicus (rasyonel insan), tüm bu dijital algoritmalar karşısında ne kadar rasyonel kalabiliyor?
Yapılan çalışmalarda özellikle alışveriş sitelerinde karşınıza çıkan sizin için seçtiklerimiz, stokta son 1 ürün, bunu alan kullanıcılar birlikte şunları da aldı, tekrar satın alın gibi yönlendirmelerin planlanmamış tüketimi yaklaşık %40 artırdığı görülmüş. Bu tip yönlendirmelerle sürekli dürtme (nudge) halinde uyaran algoritmalara maruz kalan kullanıcılar alışveriş yaparken hiç akıllarında olmasa bile o ürünü almaya karar verebiliyor.
Benzer şekilde dijital ayak izlerinden yola çıkarak önceden incelenen ürünler için iki al bir öde, saatlik kupon, size özel indirim gibi anlık bildirimler de tüketicinin daha az düşünerek, hızlı satın alım yapmasına yol açabiliyor. Tüm bu dijital geçmiş verileriyle tüketicinin hoşuna giden ve ilgi alanına yönelik ürünler sunulması çoğunlukla avantajlı gözükse de tüketici piyasadaki diğer ürünlerden uzak kalabiliyor, bu da tüketicinin bilgi dünyasının daralmasına neden olabiliyor.
Peki özellikle alışveriş yaparken algoritma yönlendirmelerinden nasıl kurtulabiliriz? Dijital algoritmaların kararlarınızı etkilemesi ve alışveriş tercihlerinizi yönetmesini önlemek için gizlilik ve çerez ayarlarınızı kontrol etmeniz gerekiyor. Özellikle bir web sitesine girdiğinizde karşınıza çıkan çerez ayarlarını bildirimden kurtulmak için direkt kabul etmek yerine biraz zaman ayırarak reddetmeniz ya da zorunlu olanları kabul etmeniz önemli. Devamında cihazlarınızdaki gizlilik, arama motoru, tarayıcı ve reklam ayarlarınızı kontrol etmeniz algoritmaların size sunacağı yönlendirmeleri minimize edecektir.
Yorum Ekle
Yorumlar (0)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Meltem Ergün Gürcan
Algoritmalar Tüketiminizi Nasıl Etkiliyor?
Hiç dikkat ettiniz mi? İnternette gezinirken karşınıza çıkan ürünler nedense o anda tam ihtiyacınız olan şeyler. Dinlemeniz için karşınıza çıkan şarkılar tam sizlik. O çok ihtiyacınız olan ürünlere ait kampanyalardan da hemen haberdarsınız. Peki ama neden ve nasıl? Sebebi gayet açık: Dijital ayak izlerimiz.
Varsayılan kullanıcı ayarları ile internette gezinirken, alışveriş yaparken ya da sosyal medyayı kullanırken ardınızda bıraktığınız tüm bu izler, sizi birer tüketim unsuru haline dönüştürmek için kullanılabiliyor. İnternette bir ürünü merak edip bir kez tıklamanız devamında reklamlarda, sosyal medyada ya da alışveriş sitelerinde o ürünü ve muadillerini görmenizi kaçınılmaz kılıyor. Peki yerleşik iktisat teorisindeki homo economicus (rasyonel insan), tüm bu dijital algoritmalar karşısında ne kadar rasyonel kalabiliyor?
Yapılan çalışmalarda özellikle alışveriş sitelerinde karşınıza çıkan sizin için seçtiklerimiz, stokta son 1 ürün, bunu alan kullanıcılar birlikte şunları da aldı, tekrar satın alın gibi yönlendirmelerin planlanmamış tüketimi yaklaşık %40 artırdığı görülmüş. Bu tip yönlendirmelerle sürekli dürtme (nudge) halinde uyaran algoritmalara maruz kalan kullanıcılar alışveriş yaparken hiç akıllarında olmasa bile o ürünü almaya karar verebiliyor.
Benzer şekilde dijital ayak izlerinden yola çıkarak önceden incelenen ürünler için iki al bir öde, saatlik kupon, size özel indirim gibi anlık bildirimler de tüketicinin daha az düşünerek, hızlı satın alım yapmasına yol açabiliyor. Tüm bu dijital geçmiş verileriyle tüketicinin hoşuna giden ve ilgi alanına yönelik ürünler sunulması çoğunlukla avantajlı gözükse de tüketici piyasadaki diğer ürünlerden uzak kalabiliyor, bu da tüketicinin bilgi dünyasının daralmasına neden olabiliyor.
Peki özellikle alışveriş yaparken algoritma yönlendirmelerinden nasıl kurtulabiliriz? Dijital algoritmaların kararlarınızı etkilemesi ve alışveriş tercihlerinizi yönetmesini önlemek için gizlilik ve çerez ayarlarınızı kontrol etmeniz gerekiyor. Özellikle bir web sitesine girdiğinizde karşınıza çıkan çerez ayarlarını bildirimden kurtulmak için direkt kabul etmek yerine biraz zaman ayırarak reddetmeniz ya da zorunlu olanları kabul etmeniz önemli. Devamında cihazlarınızdaki gizlilik, arama motoru, tarayıcı ve reklam ayarlarınızı kontrol etmeniz algoritmaların size sunacağı yönlendirmeleri minimize edecektir.