Modern hayatın en büyük yanılgısı nedir biliyor musunuz? Her sabah aynı asansöre bindiğimiz, trafikte öfkelendiğimiz ya da kafede çapraz masamızda otururken yüzüne bile bakmadığımız insanları "istatistiksel birer kalabalık" sanmak. Oysa gerçek şu ki; karşılaştığımız herkes, herhangi birisi olmayabilir.
Sonder’in Çarpıntısı
Edebiyat dünyasının son yıllarda keşfettiği en zarif kavramlardan biridir "Sonder". Yoldan geçen her yabancının, en az sizinki kadar karmaşık, sancılı ve destansı bir hikayesi olduğunu fark ettiğiniz o anlık aydınlanma...
Yan masada oturan ve dalgın görünen o genç kadın, belki de bir sonraki yüzyılın kaderini değiştirecek bir teorinin eşiğindedir.
Ya da trafikte çamurlu tamponuna baktığınız o huysuz amca, belki de çocukluğunuzda okuduğunuz o masalın gizli kahramanıdır.
Hayatın mizah anlayışı bazen bir kaza tutanağında gizlidir. "Eyvah!" dediğiniz o trafik kazası, aslında gelecekteki en büyük iş ortağınızla yapacağınız o ilk, sarsıntılı tanışma olabilir. Ya da kafede yanlışlıkla sizin kahvenizi alan o "herhangi biri", on yıl sonra evinizin salonunda çocuklarınıza kitap okuyan o "tek kişi" haline dönüşebilir.
Hayat bizi birbirimize teğet geçmeye zorlarken, kader aslında bizi çarpıştırmak için fırsat kollar.
Bugün büstlerine saygıyla baktığımız o isimler, 1920'lerin Parisi'nde 1930'ların Ankara'sında veya 1940'ların Londra'sında ekmek kuyruğunda bekleyen, yağmurdan kaçan veya vapurda gazetesini okuyan 'sıradan' ruhlardı.
Kim Bu Sıradan Adamlar?
Gelin, 1920’lerin Paris’ine, dumanlı bir nisan akşamına gidelim. Masada oturan gür sakallı adamın "herhangi bir Amerikalı" olduğunu düşünürdünüz. Yan masadaki çiftin, sadece gösterişli kıyafetleri olan sıradan zenginler olduğunu... Oysa o sakallı adam Ernest Hemingway’den başkası değildir. O gösterişli çift ise Fitzgerald’lardır.
O gün o kafeden içeri giren herkes garson için onlar sadece "iki kahve, bir kadeh şarap" isteyen müşterilerdi.
Bilim dünyası için de durum farklı değil. Yanınızdan geçen, dalgın dalgın bir şeyler mırıldanan o dağınık saçlı adamın zihninde evrenin sırları (merhaba Einstein!) uçuşuyor olabilir.
1930’lar Türkiye: Cumhuriyetin Ankara'sı
Ankara’nın tozlu yollarında yanınızdan hızla geçen, şapkası hafifçe öne eğik o adamı sadece telaşlı bir memur sanabilirdiniz; oysa o, Yakub Kadri Karaosmanoğlu’ydu ve zihninde "Yaban"ın ıstırap dolu satırlarını dokuyordu. Belki de bir tren kompartımanında yan koltuğunuzda oturan, sessizce dışarıyı izleyen o dalgın beyefendi Reşat Nuri Güntekin’di ve o an bir Anadolu kasabasındaki idealist bir öğretmenin, Çalıkuşu’nun kaderini tayin ediyordu. Sizin için sadece bir "yolcu" olan bu insanlar, aslında yeni bir ulusun kültürel temellerini atan zihin devleriydi.
1940’lar İngiltere: Savaşın Gölgesinde bir Londra;
Londra’nın sisli sokaklarında, hava saldırısı sirenleri çalarken sığınağa yetişmeye çalışan, üzerinde eski bir palto olan o zayıf adama çarpsaydınız, muhtemelen sadece "pardon" deyip geçerdiniz; ancak o adam George Orwell’dı ve zihninde modern dünyanın en büyük korkusu olan 1984’ün distopyasını inşa ediyordu. Ya da Oxford’un kalabalık bir pub’ında, masanın köşesinde piposunu tüttüren o yaşlı profesör, sadece emekliliğini bekleyen bir akademisyen gibi görünebilirdi; fakat o, J.R.R. Tolkien’den başkası değildi ve o sırada bir Hobbit’in Orta Dünya’yı kurtaracak yolculuğunu kurguluyordu.
Tarih, "herhangi biri" sanılan insanların, "vazgeçilmez" oldukları anlarla doludur.
Hayatımıza dokunan, hatta sadece teğet geçen herkes, aslında evrenin bize gönderdiği birer kapalı kutudur. Kiminin içinden bir hayat dersi çıkar, kiminin içinden bir aşk, kiminin içinden ise sadece bir gülümseme... Ama hiçbiri "herhangi biri" değildir.
Şimdi ekranınızdan kafanızı kaldırın ve etrafınıza bakın. Belki de bir sonraki büyük hikayeniz, şu an yanınızdan geçen o "herhangi biriyle" başlamak üzeredir.
Yorum Ekle
Yorumlar (0)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Rüya Çakır
SONDER ETKİSİ
Herhangi Biri Olmayanlar;
Modern hayatın en büyük yanılgısı nedir biliyor musunuz? Her sabah aynı asansöre bindiğimiz, trafikte öfkelendiğimiz ya da kafede çapraz masamızda otururken yüzüne bile bakmadığımız insanları "istatistiksel birer kalabalık" sanmak. Oysa gerçek şu ki; karşılaştığımız herkes, herhangi birisi olmayabilir.
Sonder’in Çarpıntısı
Edebiyat dünyasının son yıllarda keşfettiği en zarif kavramlardan biridir "Sonder". Yoldan geçen her yabancının, en az sizinki kadar karmaşık, sancılı ve destansı bir hikayesi olduğunu fark ettiğiniz o anlık aydınlanma...
Yan masada oturan ve dalgın görünen o genç kadın, belki de bir sonraki yüzyılın kaderini değiştirecek bir teorinin eşiğindedir.
Ya da trafikte çamurlu tamponuna baktığınız o huysuz amca, belki de çocukluğunuzda okuduğunuz o masalın gizli kahramanıdır.
Hayatın mizah anlayışı bazen bir kaza tutanağında gizlidir. "Eyvah!" dediğiniz o trafik kazası, aslında gelecekteki en büyük iş ortağınızla yapacağınız o ilk, sarsıntılı tanışma olabilir. Ya da kafede yanlışlıkla sizin kahvenizi alan o "herhangi biri", on yıl sonra evinizin salonunda çocuklarınıza kitap okuyan o "tek kişi" haline dönüşebilir.
Hayat bizi birbirimize teğet geçmeye zorlarken, kader aslında bizi çarpıştırmak için fırsat kollar.
Bugün büstlerine saygıyla baktığımız o isimler, 1920'lerin Parisi'nde 1930'ların Ankara'sında veya 1940'ların Londra'sında ekmek kuyruğunda bekleyen, yağmurdan kaçan veya vapurda gazetesini okuyan 'sıradan' ruhlardı.
Kim Bu Sıradan Adamlar?
Gelin, 1920’lerin Paris’ine, dumanlı bir nisan akşamına gidelim. Masada oturan gür sakallı adamın "herhangi bir Amerikalı" olduğunu düşünürdünüz. Yan masadaki çiftin, sadece gösterişli kıyafetleri olan sıradan zenginler olduğunu... Oysa o sakallı adam Ernest Hemingway’den başkası değildir. O gösterişli çift ise Fitzgerald’lardır.
O gün o kafeden içeri giren herkes garson için onlar sadece "iki kahve, bir kadeh şarap" isteyen müşterilerdi.
Bilim dünyası için de durum farklı değil. Yanınızdan geçen, dalgın dalgın bir şeyler mırıldanan o dağınık saçlı adamın zihninde evrenin sırları (merhaba Einstein!) uçuşuyor olabilir.
1930’lar Türkiye: Cumhuriyetin Ankara'sı
Ankara’nın tozlu yollarında yanınızdan hızla geçen, şapkası hafifçe öne eğik o adamı sadece telaşlı bir memur sanabilirdiniz; oysa o, Yakub Kadri Karaosmanoğlu’ydu ve zihninde "Yaban"ın ıstırap dolu satırlarını dokuyordu. Belki de bir tren kompartımanında yan koltuğunuzda oturan, sessizce dışarıyı izleyen o dalgın beyefendi Reşat Nuri Güntekin’di ve o an bir Anadolu kasabasındaki idealist bir öğretmenin, Çalıkuşu’nun kaderini tayin ediyordu. Sizin için sadece bir "yolcu" olan bu insanlar, aslında yeni bir ulusun kültürel temellerini atan zihin devleriydi.
1940’lar İngiltere: Savaşın Gölgesinde bir Londra;
Londra’nın sisli sokaklarında, hava saldırısı sirenleri çalarken sığınağa yetişmeye çalışan, üzerinde eski bir palto olan o zayıf adama çarpsaydınız, muhtemelen sadece "pardon" deyip geçerdiniz; ancak o adam George Orwell’dı ve zihninde modern dünyanın en büyük korkusu olan 1984’ün distopyasını inşa ediyordu. Ya da Oxford’un kalabalık bir pub’ında, masanın köşesinde piposunu tüttüren o yaşlı profesör, sadece emekliliğini bekleyen bir akademisyen gibi görünebilirdi; fakat o, J.R.R. Tolkien’den başkası değildi ve o sırada bir Hobbit’in Orta Dünya’yı kurtaracak yolculuğunu kurguluyordu.
Tarih, "herhangi biri" sanılan insanların, "vazgeçilmez" oldukları anlarla doludur.
Hayatımıza dokunan, hatta sadece teğet geçen herkes, aslında evrenin bize gönderdiği birer kapalı kutudur. Kiminin içinden bir hayat dersi çıkar, kiminin içinden bir aşk, kiminin içinden ise sadece bir gülümseme... Ama hiçbiri "herhangi biri" değildir.
Şimdi ekranınızdan kafanızı kaldırın ve etrafınıza bakın. Belki de bir sonraki büyük hikayeniz, şu an yanınızdan geçen o "herhangi biriyle" başlamak üzeredir.