Devletin dili olur, etnik pazarlığı olmaz.

Bu mesele konuşulurken genelde ya bağırılıyor ya da hiç söylenmek istenmeyen şeyler yuvarlanıyor. O yüzden en baştan açık konuşmakta fayda var.

Evet, Kürtler bu ülkenin eşit yurttaşlarıdır. Evet, Kürtler bu ülkede yaşıyor, çalışıyor, siyaset yapıyor, oy veriyor, seçiliyor, çocuklarını okutuyor. Hukuken de fiilen de ikinci sınıf vatandaş oldukları yönünde genelleştirilebilir bir durum yok. Sorun burada başlamıyor.

Sorun, Kürtçenin Türkiye’de resmi dil olması talebinde başlıyor. Çünkü bu talep, masum bir kültürel hak meselesi değil, doğrudan devletin nasıl bir siyasal yapı üzerine kurulduğuyla ilgilidir. Türkiye bir üniter devlettir ve bir ulus-devlet olarak kurulmuştur. Bunun da çok net bir sonucu vardır: Resmi dil tektir ve o dil Türkçedir. Bu, Kürtçeye ya da başka dillere düşmanlık anlamına gelmez. Bu, devletin kendisini nasıl tanımladığıyla ilgilidir.

Bugün dünyada birçok üniter devlette tek resmi dil vardır. Resmi dil, bireylerin evde hangi dili konuştuğuyla, hangi dili sevdiğiyle ya da hangi kültüre ait hissettiğiyle ilgili bir mesele değildir. Resmi dil, devletin işleyişine, hukukuna, kamu düzenine dair bir tercihtir. O yüzden “Kürtçe de resmi dil olsun” talebi, ister istemez “Türkiye’nin siyasal yapısı değişsin” anlamına gelir. Buna karşı çıkmak da gayet meşru bir siyasal tutumdur.

Bu noktada asıl yapılması gereken ayrımı net koymaktır: Kültürel haklar başka bir şeydir, resmi dil başka bir şey. Kürtçenin yaşatılması, öğrenilmesi, konuşulması, kültürel alanda var olması elbette tartışılabilir, hatta desteklenebilir. Ama bu, devletin resmi dili meselesiyle karıştırıldığında konu bambaşka bir yere gider.

Bu ayrımı yapmamızın nedeni, bugün Suriye’de yaşanan tartışmaların Türkiye’deki tartışmaları da doğrudan etkilemesidir. Suriye’de Şara yönetiminin Kürtlere yönelik attığı adımlar, bir yandan kültürel ve hukuki haklar çerçevesinde okunabilirken, diğer yandan sahadaki silahlı yapılar nedeniyle kaçınılmaz olarak güvenlik boyutuyla birlikte ele alınmaktadır. Asıl kırılma noktası da tam olarak burada ortaya çıkıyor. Kültürel haklar ile silahlı örgütlerin fiili varlığı aynı denklem içinde tartışıldığında, mesele hak olmaktan çıkıp güvenlik meselesine dönüşüyor.

Tam da bu nedenle Suriye sahasındaki terör örgütlerinin varlığı meselenin sadece haklar üzerinden konuşulmasını imkânsız hâle getiriyor. SDG, YPG, PYD yani PKK’nın Suriye’deki yapılanması olan örgütler, bir Kürt meselesi değildir. Bu yapılar, silahlı ve ideolojik örgütlerdir ve Türkiye açısından açık bir güvenlik tehdidi oluştururlar. Bu noktada lafı dolandırmaya gerek yok: Bu örgütlerin sadece Fırat’ın doğusuna çekilmesi yeterli değildir. Tamamen etkisizleştirilmeleri gerekir.

Etnik kimlik talepleriyle silahlı örgütleri aynı sepete koymak, en çok Kürtlerin meşru taleplerine zarar verir. Çünkü silahın gölgesinde konuşulan hiçbir hak talebi ne içeride ne dışarıda sağlıklı bir karşılık bulur. Devletin de burada yapması gereken şey nettir: Eşit yurttaşlık ilkesini korumak, üniter yapıyı savunmak ve güvenlik tehdidi oluşturan örgütlere karşı tavizsiz durmak.

Özetle mesele şu: Türkiye’de Kürt olmak bir sorun değildir. Kürtçeyi konuşmak bir sorun değildir. Ama Türkiye’nin resmi dilini tartışmaya açmak ve bunu silahlı yapılarla aynı zeminde ele almak ciddi bir sorundur. Bu ayrımı net biçimde yapmadan ne içeride ne de bölgede sağlıklı bir tartışma yürütmek mümkündür.